جنگ و حقوق بشری که قربانی می شود

شلیک موشک به مدرسه دخترانه ی میناب ، ورزشگاهی در لامرد،دادگستری لارستان و…از مصادیق جنایات جنگی و مستند به اسناد بین المللی آمرین و مباشرین چنین حملاتی در مراجع بین المللی قابل تعقیب و مستحق کیفر هستند.

با پیشرفت و بالا رفتن توقع بشر در گسترش دادن حقوق و امتیازات خود، موارد نقض حقوق بشر نیز افزایش یافته به همین سبب است که باید اذعان داشت، شدیدترین و فجیع‌ترین مصادیق نقض حقوق بشر در زمان جنگ و تحت عنوان جرایم جنگی در قالب جرایم علیه بشریت به وقوع پیوسته است. تعاریف متعددی درباره‌ی جنایت علیه بشریت وجود دارد. در تعریفی موسع از اینگونه جنایات باید بیان داشت که جنایات علیه بشریت به عنوان صدمه‌ای مهم و عمدی نسبت به شخص انسان یا نسبت به وضعیت انسانی یعنی حقوق اساسی انسان تلقی شده‌اند.

در شرح تاریخچه جنایت علیه بشریت باید بیان داشت که این موضوع به طور صریح در مقدمه مقررات لاهه مورخ ۱۸۹۹ و ۱۹۰۷ قابل مشاهده است و برای نخستین بار این واژه برای اشاره به قتل عام ارامنه در ترکیه در سال ۱۹۱۵ به کار گرفته شد. پس از جنگ جهانی دوم در اعلامیه جهانی حقوق بشر مصوب ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ ، ماده ۱ به موقعیت حقوق بشر تاکید نموده و مقرر می‌نماید: ” تمام افراد بشر آزاد به دنیا می‌آیند و از لحاظ حیثیت و حقوق با هم برابرند، همه دارای عقل و وجدان می‌باشند و باید نسبت به یکدیگر با روح برادری رفتار کنند علاوه براین حقوق بشر را می‌توان چنین تعریف کرد: مجموعه‌ٔ حقوقی که سکنه‌ٔ یک کشور اعم از بیگانه و تبعه در مقابل دولت دارا هستند . در مساله حقوق بشر امر تابعیت نباید دخالت داده شود، زیرا این حداقل حقوقی است که یک انسان در هر کجا که هست باید دارا باشد. کنفرانس بین‌المللی حقوق بشر در تهران ۱۹۶۸ با تاثیر از اعلامیه جهانی حقوق بشر مصادیق حقوق انسان‌ها را به صراحت بیان نموده است.

این موضوع را می‌توان در اعلامیه‌های متعددی در سراسر جهان مشاهده نمود؛ مثل اعلامیهٔ استقلال آمریکا در سال ۱۷۷۶ و یا در اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر فرانسه در سال ۱۷۸۹، اعلامیه جهانی حقوق بشر در سال ۱۹۴۸ در مجمع عمومی سازمان ملل متحد که از محتوای اعلامیه حقوق بشر و شهروند فرانسه الهام گرفته است، قابل ملاحظه است.

در حقوق بین الملل عام جرایم علیه بشریت دامنه وسیعی دارند ولی در عین حال این جرایم شامل اعمالی است که دارای صفات مشترکی می‌باشند که شامل:

۱- این افعال از جمله جرایم شخصی می‌باشند زیرا تجاوزی جدی به حیثیت انسانی بوده و متضمن تحقیر بشر است. ۲- موارد آن منفرد و متفرق نبوده بلکه بخشی از یک سیاست حکومتی و یا بخشی از یک رویه گسترده از ارتکاب فجایعی است که با رضایت، اغماض و یا سکوت یک حکومت به وقوع پیوسته است.

۳- این افعال ممنوع می‌باشند و لذا قطع نظر از اینکه در زمان صلح و یا جنگ ارتکاب یافته باشند قابل مجازات هستند. این دسته از جرایم طبق مواد ۵ و ۷ اساسنامه دیوان کیفری بین‌المللی در صلاحیت دیوان در کنار جرایم دیگر قرار گرفته است.

شرایط ارتکاب جرایم علیه بشریت :

با بررسی عناصر هریک از جرایمی که در چهارچوب جرایم علیه بشریت قرار دارند دو عنصر در تمامی آن‌ها یکسان است:

۱- جمعیتی غیر نظامی هدف ارتکاب جنایت است.

۲- حمله‌ٔ گسترده یا نظام مند.

با این وصف حمله به مناطق غیر نظامی و هرگونه رفتار مخاطره آمیز علیه شهروندان مصداق بارز جرایم جنگی و ذیل عنوان جرایم علیه بشریت در دیوان کیفر بین الملل قابل تعقیب ،مباشرین و مسببین چنین رفتاری مستحق کیفر هستند.